Deepfake detector: ഒരു വീഡിയോ വ്യാജമാണെന്ന് സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന് തെളിയിക്കാൻ കഴിയുമോ?

പ്രമുഖ നേതാക്കളുടെയോ പ്രശസ്ത വ്യക്തികളുടെയോ ഞെട്ടിക്കുന്ന പ്രസ്താവനകൾ അടങ്ങിയ വീഡിയോകൾ വാട്സാപ്പിലോ ഫേസ്ബുക്കിലോ കാണുമ്പോൾ, ഇത് സത്യമാണോ അതോ എഐ നിർമ്മിത വ്യാജദൃശ്യമാണോ എന്ന് നാമെല്ലാം ചിന്തിക്കാറുണ്ട്. ഇത്തരം വ്യാജ വീഡിയോകൾ തിരിച്ചറിയാൻ ഇന്ന് പ്രത്യേക ഡിറ്റക്ടർ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ രംഗത്തുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമിന് ഒരു വീഡിയോ നൂറു ശതമാനം വ്യാജമാണെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയാൻ കഴിയുമോ?

ചിത്രങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്ന കലാവിദഗ്ദ്ധനും അൾട്രാവയലറ്റ് വെളിച്ചവും

ഒരു മ്യൂസിയത്തിലെ വിദഗ്ദ്ധൻ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഒരു ചിത്രം വ്യാജമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കുന്നത് സങ്കൽപ്പിക്കുക. ആ ചിത്രം ഈ അടുത്ത കാലത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു വ്യാജനാണെങ്കിൽ, ആധുനിക ചായങ്ങളിലെ രാസവസ്തുക്കൾ അൾട്രാവയലറ്റ് വെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങി കള്ളത്തരം പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നു.

ഡീപ്ഫേക്ക് ഡിറ്റക്ഷൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും ഈ രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കാഴ്ചയിൽ മനുഷ്യൻ സംസാരിക്കുന്നത് പോലെ തോന്നുമെങ്കിലും, കമ്പ്യൂട്ടർ നിർമ്മിച്ച ദൃശ്യങ്ങളിലെ സൂക്ഷ്മമായ ഗണിത തകരാറുകൾ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വേഗത്തിൽ പിടികൂടുന്നു. എന്നാൽ വ്യാജനിർമ്മിതിയും അത് കണ്ടെത്താനുള്ള ശാസ്ത്രവും തമ്മിൽ എലിയും പൂച്ചയും പോലെയുള്ള ഒരു നിരന്തര മത്സരമാണ് (അഡ്വർസേറിയൽ ആംസ് റേസ് അഥവാ Adversarial Arms Race) നടക്കുന്നത്.

വ്യാജ വീഡിയോകൾ കണ്ടെത്താൻ ഫോറൻസിക് സിസ്റ്റങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന നാല് ലക്ഷണങ്ങൾ

മനുഷ്യന്റെ നഗ്നനേത്രങ്ങൾക്ക് കാണാനാവാത്ത ചില സൂക്ഷ്മ കാര്യങ്ങളാണ് ഡിറ്റക്ടറുകൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നത്:

• ചർമ്മത്തിലെ സൂക്ഷ്മ രക്തയോട്ടം (റിമോട്ട് ഫോട്ടോപ്ലെത്തിസ്മോഗ്രാഫി അഥവാ Remote Photoplethysmography): മനുഷ്യർ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഹൃദയമിടിപ്പിനനുസരിച്ച് മുഖത്തെ ചർമ്മത്തിൽ അതിസൂക്ഷ്മമായ നിറവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്; കൃത്രിമ വീഡിയോകളിൽ ഈ സ്വാഭാവിക രക്തയോട്ടം ഉണ്ടാകില്ല.
• കൃഷ്ണമണിയിലെ വെളിച്ചം (കോർണിയൽ സ്പെക്യുലർ റിഫ്ലക്ഷൻസ് അഥവാ Corneal Specular Reflections): യഥാർത്ഥ വീഡിയോകളിൽ രണ്ട് കണ്ണുകളിലെയും കൃഷ്ണമണിയിൽ മുറിയിലെ ലൈറ്റിന്റെ നിഴലുകൾ ഒരേ കോണിലാണ് വീഴുന്നത്; എഐ നിർമ്മിത കണ്ണുകളിൽ ഇത് പലപ്പോഴും രണ്ട് രീതിയിലായിരിക്കും.
• ഫ്രെയിമുകൾക്കിടയിലെ അതിരുകളിലെ വിറയൽ (ടെമ്പോറൽ ബൗണ്ടറി ജിറ്റർ അഥവാ Temporal Boundary Jitter): തല തിരിക്കുമ്പോൾ താടിയുടെയും കവിളിന്റെയും അരികുകളിൽ നേരിയ വിറയലുകൾ ഉണ്ടോ എന്ന് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അളക്കുന്നു.
• കണ്ണുകൾക്ക് കാണാനാവാത്ത ഗണിത പാറ്റേൺ തകരാറുകൾ (ഫ്രീക്വൻസി ഡൊമെയ്ൻ ആർട്ടിഫാക്റ്റുകൾ അഥവാ Frequency Domain Artifacts): കമ്പ്യൂട്ടർ നിർമ്മിത ചിത്രങ്ങളിലെ പിക്സൽ തരംഗങ്ങളുടെ ക്രമക്കേടുകൾ ഗണിതശാസ്ത്രപരമായി വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു.

ഓട്ടോമാറ്റിക് ഡിറ്റക്ടറുകളുടെ പരിമിതികൾ

ഇത്തരം വിപുലമായ പരിശോധനകൾ നടത്തുമ്പോഴും ഡിറ്റക്ടറുകൾക്ക് വലിയ പരിമിതികളുണ്ട്. സോഷ്യൽ മീഡിയ ആപ്പുകൾ വീഡിയോകൾ അയക്കുമ്പോൾ ഫയലിന്റെ വലുപ്പം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേക ഫോർമുലകൾ (കംപ്രഷൻ കോഡെക്കുകൾ അഥവാ Compression Codecs) ഉപയോഗിച്ച് വീഡിയോയെ ചുരുക്കുന്നു. ഇത് സ്വാഭാവിക വീഡിയോകളിലെ രക്തയോട്ടവും കൃഷ്ണമണി വെളിച്ചവും മായ്ച്ചുകളയുകയും, യഥാർത്ഥ വീഡിയോയെ വ്യാജമാണെന്ന് തെറ്റായി സംശയിക്കുന്ന അവസ്ഥ (ഫോൾസ് പോസിറ്റീവുകൾ അഥവാ False Positives) ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അതുപോലെ തന്നെ അത്യാധുനിക ശബ്ദ നിർമ്മാണ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ (ഡിഫ്യൂഷൻ വോകോഡറുകൾ അഥവാ Diffusion Vocoders) ഉപയോഗിച്ച് തയ്യാറാക്കിയ വ്യാജ ശബ്ദങ്ങൾ കണ്ടെത്താതെ വിട്ടുപോകുന്ന അവസ്ഥയും (ഫോൾസ് നെഗറ്റീവുകൾ അഥവാ False Negatives) ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതിനാൽ വെറുമൊരു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്കോർ മാത്രം വിശ്വസിച്ച് അന്തിമ തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയില്ല. ഉള്ളടക്കം ക്യാമറയിൽ നിന്ന് തന്നെ എടുത്തതാണെന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഡിജിറ്റൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ (ക്രിപ്റ്റോഗ്രാഫിക് പ്രൊവെനൻസ് അഥവാ Cryptographic Provenance) ഉറപ്പാക്കുകയാണ് സുരക്ഷിതമായ മാർഗ്ഗം.

വീഡിയോകളുടെ നിജസ്ഥിതി അറിയാൻ സ്വീകരിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ

സാങ്കേതികവിദ്യകൾ പൂർണ്ണമായും തെറ്റുപറ്റാത്തവയല്ലാത്തതിനാൽ വിവരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ ചില ജാഗ്രതകൾ ആവശ്യമാണ്:

• സൗജന്യ വെബ്സൈറ്റുകളിലെ സ്കോറുകൾ മാത്രം വിശ്വസിക്കാതിരിക്കുക: പല ലളിതമായ ടൂളുകളും വീഡിയോയുടെ വ്യക്തതക്കുറവിനെ വ്യാജമാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്; ഒരു സ്കോർ കൊണ്ട് മാത്രം തീരുമാനമെടുക്കരുത്.
• പ്രധാന വാർത്താ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ സത്യം ഉറപ്പാക്കുക: ഞെട്ടിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ വിശ്വാസ്യതയുള്ള മാധ്യമങ്ങൾ ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ എന്ന് അന്വേഷിക്കുക.
• കണ്ണുകൾ ചിമ്മുന്നതിന്റെ സ്വാഭാവികത ശ്രദ്ധിക്കുക: വ്യാജ വീഡിയോകളിൽ കണ്ണ് ചിമ്മുന്നത് വളരെ വിരളമായിട്ടോ അസ്വാഭാവികമായ രീതിയിലോ ആയിരിക്കും കാണപ്പെടുക.
• ചെവി, മൂക്ക് എന്നിവയുടെ അരികുകൾ സൂക്ഷ്മമായി കാണുക: അരികുകളിൽ ചിത്രം മങ്ങിപ്പോകുന്നത് വ്യാജ നിർമ്മിതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷണമാണ്.

വ്യാജനിർമ്മിതിയും അത് കണ്ടെത്താനുള്ള ശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ഈ മത്സരം തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും. സാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ സഹായത്തോടൊപ്പം നമ്മുടെ സ്വതസിദ്ധമായ വിവേചന ബുദ്ധിയും ഉപയോഗിച്ച് നമുക്ക് വ്യാജവിവരങ്ങളിൽ നിന്ന് സുരക്ഷിതരായിരിക്കാം.

ഡീപ്ഫേക്ക് ദൃശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ റിവേഴ്സ് ഇമേജ് സെർച്ച് ടൂളുകൾ ഉപയോഗിക്കുകയും, ആധികാരിക മാധ്യമങ്ങളിൽ അതേ വാർത്ത വന്നിട്ടുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യുക.

വ്യക്തിപരമായ സംശയങ്ങൾ വരുമ്പോൾ ധൈര്യമായി സൈബർ വിദഗ്ദ്ധരുടെ സഹായം തേടുക. വ്യാജ ദൃശ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകമാണ് ഇന്നത്തെ തലമുറയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം. വിവേകത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുക, നിങ്ങളുടെ സുരക്ഷ എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ കൈകളിൽ ഭദ്രമാണ്.